Kho lạnh là thiết bị hoạt động liên tục suốt ngày đêm, quanh năm gần như không nghỉ. Chính vì cường độ làm việc cao như vậy, công tác bảo trì định kỳ không phải là việc làm cho có mà là yếu tố sống còn quyết định tuổi thọ thiết bị, độ an toàn của hàng hóa và mức tiêu thụ điện. Một kho được bảo trì tốt có thể chạy bền bỉ hơn chục năm, trong khi kho bị bỏ bê có thể hỏng máy nén chỉ sau vài năm, kéo theo thiệt hại lớn về hàng hóa bên trong.

Vì sao kho lạnh cần bảo trì thường xuyên

Theo thời gian, bụi bẩn bám vào dàn nóng, tuyết tích tụ trên dàn lạnh, gioăng cửa lão hóa, gas có thể hao hụt và các tiếp điểm điện dần xuống cấp. Mỗi vấn đề nhỏ này nếu không được phát hiện sớm sẽ tích lũy thành sự cố lớn. Dàn nóng bám bụi làm máy nén phải làm việc nặng hơn, nóng hơn và tốn điện hơn. Gioăng cửa hở khiến lạnh thất thoát liên tục, máy chạy không nghỉ. Tất cả đều âm thầm rút ngắn tuổi thọ và tăng chi phí.

Điều nguy hiểm là kho lạnh thường vẫn chạy ngay cả khi đang gặp vấn đề, chỉ là kém hiệu quả và hao điện hơn. Người vận hành dễ chủ quan vì kho vẫn lạnh, cho đến khi máy nén đột ngột hỏng giữa lúc kho đầy hàng. Bảo trì định kỳ chính là cách phát hiện và xử lý sớm trước khi sự cố bùng phát.

Vệ sinh dàn nóng và dàn lạnh

Dàn nóng đặt ngoài trời nên rất dễ bám bụi, lá cây, mạng nhện và bụi dầu. Khi các lá tản nhiệt bị bịt kín, khả năng tỏa nhiệt giảm, áp suất đẩy tăng cao, máy nén nóng lên và hao điện đáng kể. Vệ sinh dàn nóng định kỳ bằng cách xịt rửa nhẹ nhàng theo chiều lá tản nhiệt giúp khôi phục hiệu suất trao đổi nhiệt. Việc này nên làm thường xuyên hơn nếu kho đặt ở khu vực nhiều bụi.

Dàn lạnh bên trong cũng cần được kiểm tra. Với kho đông, lớp tuyết bám dày trên dàn lạnh làm giảm khả năng làm lạnh, vì vậy chu trình xả đá phải hoạt động đúng. Nếu thấy dàn lạnh đóng băng quá mức dù đã xả đá, đó là dấu hiệu cần kiểm tra cảm biến, điện trở xả đá hoặc lượng gas. Khay hứng nước ngưng và đường thoát nước cũng phải thông thoáng, tránh tắc nghẽn gây tràn nước trong kho.

Kiểm tra gas, dầu và áp suất

Lượng môi chất lạnh trong hệ thống cần được duy trì đúng mức. Khi gas hao hụt do rò rỉ, khả năng làm lạnh giảm, máy chạy lâu hơn để đạt nhiệt và tốn điện hơn. Kỹ thuật viên bảo trì sẽ đo áp suất hút và đẩy, so sánh với thông số chuẩn để phán đoán tình trạng gas, đồng thời tìm điểm rò nếu nghi ngờ. Việc nạp bổ sung gas phải đi kèm xử lý điểm rò, nếu không thì chỉ là giải pháp tạm thời.

Dầu bôi trơn máy nén cũng cần được theo dõi. Dầu thiếu hoặc bẩn làm các chi tiết bên trong mài mòn nhanh. Với các kho công nghiệp lớn, việc kiểm tra mức dầu và chất lượng dầu là một phần không thể thiếu của lịch bảo trì.

Kiểm tra hệ thống điện và an toàn

Hệ thống điện điều khiển là nơi tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các tiếp điểm rơ le, contactor, đầu cốt dây điện theo thời gian có thể bị oxy hóa, lỏng lẻo, gây phát nhiệt và chập cháy. Bảo trì điện bao gồm siết lại các đầu nối, kiểm tra hoạt động của aptomat bảo vệ, rơ le áp suất cao thấp, rơ le bảo vệ quá dòng và đo dòng điện thực tế của máy nén.

Các thiết bị an toàn như cảm biến nhiệt độ, hệ thống cảnh báo khi nhiệt vượt ngưỡng, chốt mở cửa từ bên trong đều phải được kiểm tra hoạt động. Đặc biệt với kho lớn có người ra vào làm việc, chốt an toàn là chi tiết liên quan trực tiếp đến tính mạng, tuyệt đối không được xem nhẹ.

Chăm sóc cửa và gioăng kín

Cửa kho lạnh là nơi chịu tần suất mở đóng cao nhất nên cũng dễ hao mòn. Gioăng cửa bằng cao su theo thời gian sẽ chai cứng, nứt và không còn ép kín, khiến lạnh thất thoát mỗi giây. Kiểm tra và thay gioăng khi cần là việc nhỏ nhưng tác động lớn đến tiền điện. Bản lề, tay nắm, cơ cấu chốt cũng cần được tra dầu và siết lại để cửa đóng kín dễ dàng. Màn nhựa PVC ở cửa nếu rách hoặc xộc xệch cũng nên thay để giữ vai trò ngăn lạnh thoát ra.

Xây dựng lịch bảo trì hợp lý

Một lịch bảo trì khoa học thường kết hợp nhiều cấp độ. Người vận hành tự thực hiện các kiểm tra hàng ngày đơn giản, còn kỹ thuật chuyên môn xử lý các hạng mục sâu hơn theo định kỳ:

• Hằng ngày: theo dõi nhiệt độ hiển thị, để ý tiếng máy lạ, kiểm tra cửa đóng kín.
• Hằng tuần: vệ sinh sàn kho, kiểm tra màn nhựa, quan sát tuyết bám dàn lạnh.
• Hằng tháng: vệ sinh dàn nóng, kiểm tra thoát nước ngưng.
• Định kỳ vài tháng: kiểm tra gas, áp suất, hệ thống điện, gioăng cửa do kỹ thuật viên thực hiện.

Đầu tư cho bảo trì luôn rẻ hơn nhiều so với chi phí sửa chữa lớn hay thiệt hại khi cả lô hàng trong kho bị hỏng vì máy ngừng đột ngột. Nhìn theo cách đó, bảo trì không phải là khoản chi mà là khoản tiết kiệm dài hạn. Một kho lạnh được chăm sóc đúng cách sẽ vận hành êm, lạnh đều, tốn ít điện và đồng hành cùng công việc kinh doanh của bạn bền bỉ qua nhiều năm.